Amwe mu mateka y’intambara hagati y’u Rwanda n’u Burundi

Intambara z’u Rwanda n’u Burundi zagiye zikomoka ahanini ku bushyamirane hagati y’ ibihugu byombi, aho buri gihugu cyashakaga kwereka ikindi ko kikirusha amaboko, ariko muri izo ntambara izari zikomeye cyane ni izabaye ku gitero cyo ku muharuro ndetse n’igitero cya Rwategana. Igitero ku muharuro Abashakamba bashyizwe ku rugerero rwa Nyaruteja ku Kanyaru. Ubundi urwo rugerero […]

Category: Amateka · Tags: , , , ,

Iby’intambara z’izungura zabayeho mu Rwanda rwo hambere

Mu mateka y’Abami b’u Rwanda, hagiye habaho intambara zo kurwanira ubutegetsi, arizo ziswe intambara z’izungura. Reka turebere hamwe izo ntambara, abazishoje, n’igihe zabereye. Iyo umwami yatangaga (bivuga : gutanga ingoma, kuyihereza undi), ntabwo uwamuzunguye yahitaga ategeka nta nkomyi, mu by’ukuri, ubwami bwakunze kugira ubwiko (urwangano rw’abavandimwe). Hari ibikomangoma bimwe byagiye birangwa n’ umuco mubi wo […]

Category: Amateka, Featured · Tags: , , , ,

Bimwe mu byaranze amateka ya Nyanza

Bamwe mu badasobanukiwe n’amateka y’ u Rwanda bazi ko Nyanza ari wo murwa wonyine w’ingoma za cyami zabayeho mu Rwanda. Nyamara amateka y’ u Rwanda agaragaza ko abami ba mbere batuye mu Nduga no mu turere twa Bwanacyambwe. Mu kinyejana cya 19 ni bwo abami ba mbere batangiye gushyira imirwa mikuru yabo muri Nyanza. Aha […]

Category: Amateka · Tags:

Imvugo zikunze gukoreshwa mu muco nyarwanda

Imvugo zikunze gukoreshwa mu muco nyarwanda

Mu gitabo “Umuco n’ubuvanganzo” cya Nsanzabera Jean de Dieu, 2012  hasobanurwa imvugo icyo aricyo. Kuvuga ni ukugaragaza ibitekerezo biri ku mutima w’umuntu cyane ko “Akuzuye umutima gasesekara ku munwa” mu mvugo akaba ariho umuntu agaragariza ibitekerezo byubaka cyangwa se bisenya. Kuvuga ni ikintu kigomba kwitonderwa cyane kugirango hato umuntu atavuga amangambure (kuvuga ibitajyanye ) cyangwa […]

Kigeli IV Rwabugli"Inkotanyi cyane"

Imiterere y’ubutegetsi bwa cyami

Mu mitegekere y’Ingoma –Nyiginya y’I Gasabo, Ingoma -Ngabe yari ifite icyubahiro cy’ikirenga, igitinyiro cya Nyirigihugu. Ingoma zindi nazo zikagira umwanya ukomeye mu mihango y’imiterekero n’ibindi. Ingabe niyo yari Nyirigihugu.Umwami akagaragira Ingabe akaba icyegera –Ngabe . Hakaba Abatware b’intebe basohoreza Umwami bakaba n’Abagaba b’ingabo. Rubanda ikagengwa n’Ibisonga byasohorezaga Abatware b’Intebe. Nyamara ariko Ingoma igashyihikirwa n’Abiru n’Abanyamihango […]

Category: Amateka, featured1 · Tags: , , ,

Umuco wo kwita umwana izina barya ubunnyano uragenda ukendera

Gicumbi – Umuco wo kwita umwana izina barya ubunnyano uragenda ukendera

  iyo umubyeyi yabyaraga wasangaga ababyeyi babyaye bafite umunsi wo kuzita umwana wabo izina bagatumira abana b’abaturanyi bakaza kurya ubunnyano. Umukecuru witwa Twegeremariya Suzanne wo mu murenge wa Nyamiyaga akarere ka Gicumbi we avuga ko kurya ubunnyano bagiye kwita umwana izina biri kugenda bicika burundu kuburyo usanga hamwe na hamwe bitagikorwa na mba. Ibi ariko […]

Ingabo z’umwami Rwabugiri ngo zaba zarageze i Kisangani

Ingabo z’umwami Rwabugiri ngo zaba zarageze i Kisangani, nkuko bigaragara mu gisigo cyahimbwe ku ngoma ya Rwabugiri hagati y’umwaka wa 1891 n’uwa1893, cyahimbwe n’uwitwa Senkabura acyita “Ndaje nkubambure”. Kikaba rero cyarahimbiwe gusingiza Rwabugili kubw’intsinzi yari amaze kugirira ahitwaga Stanleyfalls icyo gihe. Amateka akaba agaragaza ko umujyi wa Kisangani witwaga Stanleyfalls kera. Nyuma ukaza guhindurirwa izina […]

Category: Amateka · Tags: , , , , ,

Amoko y’imvugo mu muco nyarwanda

Amoko y’imvugo mu muco nyarwanda

Mu gitabo “Umuco n’ubuvanganzo” cya Nsanzabera Jean de Dieu, 2012  hasobanurwa imvugo icyo aricyo. Kuvuga ni ukugaragaza ibitekerezo biri ku mutima w’umuntu cyane ko “Akuzuye umutima gasesekara ku munwa” mu mvugo akaba ariho umuntu agaragariza ibitekerezo byubaka cyangwa se bisenya. Kuvuga ni ikintu kigomba kwitonderwa cyane kugirango hato umuntu atavuga amangambure (kuvuga ibitajyanye ) cyangwa […]

Gakenke: Abaturage barasabwa gufata neza ahantu hose hari amateka

Abaturage bo mu karere ka Gakenke batuye mu bice bitandukanye bigaragaza amateka anyuranye yo ku bwami bw’uRwanda barasabwa kurushaho gufata neza ahantu hose hakigaragara amateka kuko inzego z’ubuyobozi zitegereje gusa amikoro kugirango hazabyazwe umusaruro mu rwego rw’ubukerarugendo. akarere ka Gakenke ni kamwe mu turere tukibitse amateka yu Rwanda kuko uretse Ibuye rya Bagenge riri mu […]

Category: Amateka · Tags:

Ubwiru - Inzira ya Kivu

Ingoma y’Ingabe-Nyiginya

Nk’uko mu Rwanda rwo hambere habayeho Ingoma-ngabe z’abasangwabutaka, iz’abahinza, ni nako habayeho Ingoma-Ngabe Nyiginya. Abami b’aho bari Abanyiginya, bakagira n’Ingoma-Ngabe yabo. Ingabe-Nyiginya ikaba yari itetse mu Rwanda rugari rwa Gasabo, ari naho hari umurwa wayo. Nk’uko amateka karande y’u Rwanda abigaragaza, Ingoma-Nyiginya yahanzwe na Gihanga I Ngomijana, akaba ari nawe amateka y’Abami aheraho nk’umwami w’umushumi; […]

Subscribe